Dom mieszkalno-usługowy Miejskiej Kasy Oszczędnościowej

O obiekcie

Budynek mieszkalny Miejskiej Kasy Oszczędnościowej, wzniesiony w samym sercu historycznego centrum Opawy, naprzeciwko konkatedry Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, stanowi obok miejskiego kąpieliska najbardziej ambitną realizację architekta Otto Reichnera z końcowego etapu jego życia i twórczości w Opawie. W połowie lat 30. XX wieku w Miejskiej Kasie Oszczędnościowej postanowiono nawiązać do tradycji okazałej, historyzującej siedziby z początku XX wieku, zlokalizowanej przy miejskiej obwodnicy. Zdecydowano się na jej rozbudowę w kierunku rynku górnego - Horní náměstí. Powstać miał trzypiętrowy budynek mieszkalno-usługowy na planie litery T, który godnie reprezentowałby tę miejską instytucję finansową. Do opracowania projektu zaproszono wówczas najbardziej znaczącego opawskiego architekta – Otto Reichnera (1888–⁠1961), znanego m.in. z projektu nowego miejskiego kąpieliska przy parku na północno-zachodnich obrzeżach miasta oraz z projektów willi dla opawskich przedsiębiorców. Reichner zaprojektował budynek o tej samej wysokości, co gmach kasy. Jednocześnie, dzięki zastosowaniu oszczędnych form charakterystycznych dla architektury Nowej Rzeczowości, stworzył kontrast wobec historyzującego charakteru pierwotnego gmachu kasy, z jego wyrazistym, boniowanym cokołem, wyższymi kondygnacjami z surowej cegły oraz sztukatorską dekoracją. W przeciwieństwie do tego, fasady nowego budynku mieszkalnego, otynkowane i pozbawione podziałów, stanowią zupełnie odmienną wypowiedź architektoniczną. Zamiast ostentacyjnej dekoracji, pojawia się tutaj subtelna geometria form i wysoka jakość rzemieślniczego wykonania. Reichner wykorzystał elementy geometryczne składające się z płaszczyzn fasad oraz sekwencji otworów w postaci drzwi, witryn i dwuskrzydłowych okien o kształcie prostokątów zbliżonych do kwadratu. Dalszymi elementami są otwory, takie jak trójosiowa brama przejazdowa, loggia w górnej części ryzalitu z nadbudówką przypominającą wieżę znajdującego się nad wspomnianym przejazdem oraz półkoliste okienka w attyce tej części budynku. Właśnie ryzalit z bramą i nadbudowaną wieżą stanowi mocny akcent architektoniczny w kontekście przestrzennym ulicy Čapkova i części Horní náměstí rozciągającej się pomiędzy domem a konkatedrą Wniebowzięcia NMP. Sam przejazd, tworzony przez wspomnianą bramę, stał się główną dominantą tej części budynku, gdyż wyróżnia go nadbudowana wieża oraz portal z dekoracją rzeźbiarską; oba elementy są inspirowane włoską architekturą racjonalistyczną i ówczesną sztuką. Centralną część przejazdu, przeznaczoną dla samochodów, akcentują półcylindryczne filary, na których umieszczono alegoryczne postacie stanowiące element nieco bardziej wyrafinowanej dekoracji rzeźbiarskiej. Są one powiązane z reliefem autorstwa śląskiego rzeźbiarza Josefa Obetha (1874–⁠1961) dotyczącym tematu życia i oszczędności, który inspirowany jest m.in. oficjalną linią sztuki niemieckiej tamtych lat i twórczością Arna Brekera. W układzie funkcjonalnym budynku znalazła się obszerna, dwubiegowa klatka schodowa prowadząca na piętra, gdzie ulokowano luksusowe mieszkania z reprezentacyjnymi holami wejściowymi i starannie, rzemieślniczo wykończonymi wnętrzami, w których zachowały się m.in. oryginalne drzwi i parkiety.


MSt

Literatura

  • Jaromíra Knapíková – Zdeněk Kravar, Opavský uličník, Opava 2017, s. 66.
  • Romana Rosová – Martin Strakoš (eds.), Průvodce architekturou Opavy, Ostrava 2011, s. 108.
  • Martin Strakoš – Romana Rosová – Roman Polášek, Opavské interiéry, Ostrava 2014, s. 192–195.
  • Vladimír Šlapeta – Jindřich Vybíral – Pavel Zatloukal, Opavská architektura let 1850–⁠1950, Umění 34, 1986, s. 236.
  • Jindřich Vybíral, Opavská architektura v letech 1930–⁠1938, Časopis Slezského muzea, série B – vědy historické, 36, 1987, s. 273.