Okres

• 1850-1918

  

  Gdy w połowie XVIII wieku Maria Teresa utraciła większość terytorium Śląska, Opawa zaczęła pełnić funkcję stolicy Śląska Austriackiego. Dzięki powiązaniom politycznym, gospodarczym i kulturalnym była ściśle związana z Wiedniem, stolicą monarchii. Wspomniana relacja znajdowała odzwierciedlenie w przemianach lokalnej kultury architektonicznej, w której następowały po sobie fazy romantycznego, surowego i późnego historyzmu, a około roku 1900 pojawiła się nowoczesność w formie roślinnej, a następnie geometrycznej secesji. Przemiany te przebiegały w ramach bardziej powszechnych procesów modernizacji, industrializacji i urbanizacji, a zarazem nacjonalizacji przestrzeni Europy Środkowej.
  Transformacja architektoniczna Opawy rozgrywała się w obrębie historycznego centrum miasta, otoczonego parkami, z pasem budynków szkolnych i kulturalnych, reprezentacyjnych gmachów, pałaców i kamienic czynszowych. Znacząco zmieniały się także opawskie przedmieścia, zabudowywane nowymi typami obiektów i zespołów architektonicznych – szkołami, placówkami służby zdrowia, szpitalami, budynkami wojskowymi, elementami infrastruktury miejskiej, nowymi przestrzeniami publicznymi, a także obiektami związanymi z rozwojem mieszkalnictwa oraz transportu publicznego w postaci kolei i komunikacji miejskiej.
  W przemianach miasta uczestniczyło wielu architektów, budowniczych i projektantów, działających zarówno w ramach Miejskiego Urzędu Budowlanego i Urzędu Krajowego, jak i w sektorze prywatnym. Większość z nich kształciła się bądź pracowała w Wiedniu, który również po roku 1918 odgrywał ważną rolę jako jedno z centrów inspiracji dla Europy Środkowej.

• 1918-1938

  

  Epoka Pierwszej Republiki Czechosłowackiej w architekturze Opawy charakteryzowała się utrzymującym się wpływem Wiednia, stopniowo jednak na wpływ ten nakładały się nowe impulsy związane ze zmianami ustrojowymi i dyskursem epoki. Działalność kontynuował znany z poprzedniego okresu wiedeński architekt Leopold Bauer, który w mieście zrealizował dwa kluczowe dzieła; warto też wspomnieć o realizacjach jego syna Haralda, również związanego z Wiedniem. W pracy projektowej oraz w realizacjach zlecanych przez miasto, instytucje państwowe czy prywatnych inwestorów uczestniczyli przede wszystkim lokalni architekci (Karl Gottwald, Johann Kallita, Otto Reichner i in.) oraz budowniczowie (Erich Geldner, Julius Lundwall, Julius Vysloužil i inni), działający częściowo w ramach Urzędu Krajowego, a częściowo w prywatnym sektorze. W Opawie obecni byli także architekci z innych miast zachodniej części Czechosłowacji – z Pragi (Gotthard Faika), Pilzna (Hanuš Zápal), Brna (Miloslav Kopřiva) czy Morawskiej Ostrawy (bracia Lubomír i Čestmír Šlapeta).
  Choć Opawa w drugiej połowie lat 20. utraciła status stolicy czeskiego Śląska na rzecz Brna (wraz z powstaniem w 1928 r. Ziemi Morawsko-Śląskiej), nadal odgrywała ważną rolę społeczną i kulturalną. Dominowała tu architektura o bardziej zachowawczym charakterze – nowy klasycyzm, Heimatstil czy dekoratywizm. W historycznym centrum miasta oraz w dzielnicach willowych pojawiały się pojedyncze przykłady niemieckiej Nowej Rzeczowości czy charakterystycznego dla czeskiego środowiska funkcjonalizmu. Wspomniane konserwatywne podstawy stały się fundamentem dalszego rozwoju architektonicznego w następnej epoce, związanej z okupacją Opawy przez hitlerowskie Niemcy i z okresem II wojny światowej.