O obiekcie
Do przełomu lat 20. i 30. XX wieku do opawskiego Schmetterhausu (dziś znanego pod nowszą nazwą Hláska), dominującego w centralnej części rynku górnego - Horní náměstí, przylegał tzw. “špalíček”, czyli zwarty zespół historycznych kamienic, tworzących malowniczy blok o wysokości dwóch pięter. Aż do początku lat 30. stały tam budynki z barokowymi i historyzującymi fasadami, a ponieważ stary Schmetterhaus został z rozmachem przebudowany w latach 1902–1904, było jedynie kwestią czasu, kiedy przystąpi się również
do przebudowy “špalíčka”.
Na początku lat 30. rozpoczęto prace od rozbiórki narożnej kamienicy. W koncepcji zwyciężyło podejście zakładające nowoczesną realizację, jednak z poszanowaniem dla urbanistycznego rozmieszczenia starszej miejskiej zabudowy. Podobno już w 1931 roku terenem tym interesował się Tomáš Baťa, lecz uprzedził go dzierżawca miejskiej kawiarni Alexander Niedermeyer. Kupił on narożną parcelę, a jego celem było stworzenie obiektu odpowiadającego skalą Schmetterhausowi, jednocześnie jednak konieczne było przesunięcie linii zabudowy ulicznej tak, aby nowy budynek był większy i wysunięty w kierunku rynku, do poziomu linii zabudowy nowego Schmetterhausu. W nowym budynku Niedermeyer zamierzał urządzić nowoczesną kawiarnię, biura, a także mieszkania dla dzierżawcy i personelu. Projekt powierzono odnoszącemu sukcesy młodemu architektowi Otto Reichnerowi, który miał już na swoim koncie budowę miejskiego kąpieliska. Ten zaprojektował budynek jako kubiczną kompozycję składającą się z podstawy, bryły środkowej oraz górnej kondygnacji mieszkalnej. Całość została w przemyślany sposób rozmieszczona również ze względu na sąsiedztwo Schmetterhausu – nowy budynek został połączony z zabytkowym obiektem za pomocą wąskiego łącznika, co pozwoliło wizualnie odsunąć nową konstrukcję od historycznej zabudowy.
Parter budynku został sprowadzony do formy wysuniętego cokołu z ramową konstrukcją oraz dużymi, prostokątnymi, nowoczesnymi witrynami okiennymi osłoniętymi materiałowymi markizami. Na tej bazie wzniesiono trzy kondygnacje o oszczędnie ukształtowanej bryle, przykryte płaskim dachem. Poszczególne piętra różniły się kompozycją otworów okiennych, zarówno pod względem ich wielkości, jak i układu. Pierwsze piętro zostało oddzielone od drugiego ciągłą linią gzymsu kordonowego, natomiast trzecie piętro ozdobiono dekoracyjnymi motywami umieszczonymi między oknami. W najwyższej partii symetrycznie zaprojektowanej elewacji wschodniej część mieszkalna została zamknięta balkonem ujętym okrągłymi okienkami. Budynek jest również zwrócony krótszym północną elewacją w stronę dziedzińca znajdującego się między “špalíčkiem” a Hláską. Realizacja ta pokazuje, w jak udany sposób twórczość Otto Reichnera oscylowałą pomiędzy nurtem Nowej Rzeczowości a romantyzującymi elementami dekoratywnego stylu i tradycjonalizmu tamtego okresu. W niektórych motywach wyraźnie widoczna jest także inspiracja wiedeńską architekturą Josefa Franka i Oskara Strnada. Przykładem tych wpływów jest m.in. powtarzalność otworów okiennych, dekoracyjne detale pomiędzy nimi oraz symetryczna fasada skierowana w stronę rynku – z balkonem i charakterystycznymi okrągłymi okienkami. Budynek był pierwszą przebudową opawskiego “špalíčka”, a wkrótce po jego powstaniu Harald Bauer kontynuował ten proces, wznosząc sąsiedni dom „TEBA” Friedy Teitelbaum.
MSt
