Willa prawnika Jaroslava Klimeša

O obiekcie

Trzecią opawską willę funkcjonalistyczną projektu Lubomíra i Čestmíra Šlapety zlecił wybudować prawnik Jaroslav Klimeš w północno-wschodniej części zabudowy willowej na wzgórzu Kylešovský kopec. Znalazła się ona pośród bardziej tradycyjnych domów jednorodzinnych i willi z dachami dwuspadowymi, czterospadowymi oraz mansardowymi. Projekt ten jest kulminacją dążenia wspomnianej pary architektów do stworzenia w konserwatywnej i w większości niemieckiej Opawie funkcjonalistycznie pojmowanego, indywidualnego budownictwa mieszkalnego dla warstwy mieszczańskiej, zdobywającej pozycję w lokalnej czeskiej mniejszości i w całej społeczności miejskiej. Dom, w którym architekci syntetycznie połączyli doświadczenia zdobyte w dwóch wcześniejszych realizacjach, został ulokowany na działce pomiędzy bardziej tradycyjnymi willami stojącymi na parcelach z niewielkimi przedogródkami. W tym przypadku jednak budynek wkomponowano głębiej w ogród i wykorzystano naturalne wyniesienie terenu – willę posadowiono powyżej poziomu ulicy, na tarasie podkreślonym kamiennym murem ogrodzeniowym. Mur ten ma dwa otwory: w jednym znajdują się schody z metalową furtką, prowadzące do ogrodu i domu, drugi – na zachód od schodów – to prostokątna brama wjazdowa do garażu, wbudowanego pod poziomem gruntu. Takie rozwiązanie pozwoliło architektom uzyskać większy, zaaranżowany w stylu parku przedogródek, a tym samym stworzyć bardziej reprezentacyjną przestrzeń przed domem, izolując go od hałasu ulicy. Sama willa, podobnie jak w przypadku dwóch poprzednich realizacji, została zaprojektowana na prostokątnym rzucie, w kubicznej, pozbawionej ozdób formie z płaskim dachem. Bryłę budynku urozmaicają indywidualnie zaprojektowane okna pasmowe oraz jedno okno okrągłe. Po stronie zachodniej znajduje się główne wejście z zadaszeniem, a po stronie południowej – od strony ogrodu – parterowy -ryzalit z oknami pasmowymi, na którym na poziomie piętra mieści się taras, przylegający do sypialni rodziców. Północna elewacja, wychodząca na ulicę, ma pasmowe okna pomieszczeń gospodarczych, zachodnia – oprócz wejścia głównego – okrągłe okno pokoju dziennego. Na parterze północnego traktu znajdują się pomieszczenia gospodarcze, w tym kuchnia i klatka schodowa prowadząca na piętro. W południowym trakcie, skierowanym ku ogrodowi, za kuchnią mieści się jadalnia, a za ryzalitem – duży salon. Z jadalni można wyjść na taras ogrodowy. Na piętrze, od strony ogrodu, znajdują się sypialnie, a w północnej części – ponownie pomieszczenia gospodarcze. Tego typu projekt obaj bracia Šlapeta stosowali w swojej twórczości wielokrotnie, w tym przypadku nawiązali do swojej realizacji z lat 1935–⁠1936 – domu bliźniaczego dla inżynierów Czechosłowackich Zakładów Azotowych w ówczesnej Morawskiej Ostrawie – dzielnicy Mariánské hory. Architekci uzupełniali swoje projekty wbudowanymi meblami i innymi elementami, tworząc z funkcjonalistycznych budynków kompleksowo zaprojektowane dzieła, obejmujące zarówno architekturę, jak i wnętrza oraz ogrody. Widać to także tutaj – przy jadalni znajduje się w ogrodzie taras z kamienną posadzką i schodami prowadzącymi w głąb ogrodu, w pobliżu którego umieszczono naturalnie ukształtowany stawik. Realizacja ta stanowi zatem połączenie racjonalnego funkcjonalizmu z zasadami architektury organicznej i jest najważniejszym przykładem tego trendu w Opawie i okolicach. Burzliwe dzieje regionu nie ominęły także tego domu. Rodzina, ze względu na swoją czeską orientację, musiała opuścić go w 1940 roku. Jaroslav Klimeš przeniósł się wówczas do Morawskiej Ostrawy, a powrócić mógł dopiero po wyzwoleniu w 1945 roku. Co ciekawe, w tej willi dorastał i
spędził młodość ostrawski architekt Ivo Klimeš. Willa pozostaje do dziś własnością potomków rodziny.


MSt

Literatura

  • Romana Rosová – Martin Strakoš (eds.), Průvodce architekturou Opavy, Ostrava 2011, s. 78 a 336.
  • Vladimír Šlapeta – Jindřich Vybíral – Pavel Zatloukal, Opavská architektura let 1850–⁠1950, Umění 34, 1986, s. 238–239.
  • VŠ [Vladimír Šlapeta], Vila Jaroslava Klimeše, in: Jindřich Vybíral (ed.), Slavné vily Moravskoslezského kraje, Praha 2008, s. 138–140.
  • Jindřich Vybíral, Opavská architektura v letech 1930–⁠1938, Časopis Slezského muzea, série B – vědy historické, 36, 1987, s. 269–270.
  • Pavel Zatloukal a kol. Lubomír Šlapeta (1908–⁠1983) – Čestmír Šlapeta (1908–⁠1999). Architektonické dílo / Architectural Work, Olomouc 2003, s. 137–138.