Willa Brunona Vogla

O obiekcie

Inżynier i dyrektor fabryki Bruno Vogel zlecił zaprojektowanie i budowę willi w ciągu zabudowy z okresu pierwszej republiki przy ulicy Křížkovského. Jest to pierwsza znana realizacja Otto Reichnera, która potwierdza zainteresowanie architekta nowoczesną interpretacją tradycji, a jednocześnie ukazuje jego pracę z symetrią, umiar Nowej Rzeczowości oraz zastosowanie romantyzujących elementów dekoracyjnych i motywów ekspresjonistycznych. Jednopiętrowa murowana willa, pokryta czterospadowym dachem, usytuowana jest na działce o charakterze parkowym, ograniczonej od północy i zachodu ulicą Gudrichova i oddzielonej od ulicznego ruchu murem z kamienia łamanego. Górna część muru jest otynkowana i zwieńczona gzymsem attykowym. Otynkowaną część rytmicznie dzielą otwory o półkolistych łukach, wypełnione metalowymi kratami. Podobne otwory Reichner stosował w drugiej połowie lat 30. w gmachu opawskiej Miejskiej Kasy Oszczędnościowej, a w pierwszej połowie lat 40. w Domu Reprezentacyjnym w Żylinie. Na ściętym północno-zachodnim narożu murowanego ogrodzenia willi Vogla znajduje się pośrodku prostokątna brama główna prowadząca na teren posesji i do ogrodu, z attyką w formie klinowato wysuniętego nadproża, umieszczonego nad furtką z metalową, ekspresjonistyczną kratą. Wejście to prowadzi do jednobiegowych schodów i dalej do właściwego wejścia do domu w parterowym ryzalicie. Sama bryła budynku, osadzona w ogrodzie o charakterze parkowym, stanowi połączenie tradycyjnego domu z oknami i klasycznym dachem z lapidarnym ukształtowaniem formy i bryły, opartym na zasadach niemieckiej Nowej Rzeczowości. Podstawowy schemat kompozycyjny opiera się na tradycyjnym trójdzielnym podziale bryły: dolna część to prosty cokół; drugą część stanowi właściwa bryła parteru i piętra, podzielona stosunkowo niewielkimi, dwudzielnymi oknami oraz podkreślona poziomo rytmicznym prostym gzymsem parapetowym i koronującym. Poszczególne elewacje są komponowane z uwzględnieniem symetrycznego układu otworów, co najlepiej widać na piętrze każdej z nich. Całość wieńczy trzecia partia w postaci dachu czterospadowego, obecnie krytego blachą, uzupełnionego prostopadłościennymi lukarnami i szerokim murowanym kominem w najwyższym, środkowym miejscu. Prostokątny rzut domu i jego bryłę wzbogaca od zachodu prostopadłościenny ryzalit z głównym wejściem, od północy ryzalit z tarasem na poziomie piętra, a od południa — symetrycznie usytuowana dobudówka kryjąca na poziomie parteru wejście do ogrodu i na taras. Układ funkcjonalny stanowi dwukondygnacyjna hala klatki schodowej, wokół której rozmieszczone są pomieszczenia mieszkalne i gospodarcze, łączące się w spójne całości. Właściciel willi, Bruno Vogel, wyemigrował wraz z rodziną do Wielkiej Brytanii, uciekając przed nazistami z powodu żydowskiego pochodzenia, i już nigdy nie wrócił. W 1962 roku państwo przebudowało dom na biura Instytutu Metrologicznego, który mieści się w nim do dziś. Mimo typowo biurowego użytkowania budynku w części wnętrz zachowało się oryginalne wyposażenie — drewniane okładziny ścian i wbudowane meble.


MSt

Literatura

  • Jaromíra Knapíková – Zdeněk Kravar, Opavský uličník, Opava 2017, s. 52.
  • Romana Rosová – Martin Strakoš (eds.), Průvodce architekturou Opavy, Ostrava 2011, s. 100.
  • Vladimír Šlapeta – Jindřich Vybíral – Pavel Zatloukal, Opavská architektura let 1850–⁠1950, Umění 34, 1986, s. 236.
  • Jindřich Vybíral, Opavská architektura v letech 1918–⁠1929, Časopis Slezského muzea, série B – vědy historické, 35, 1986, s. 167–168.
  • JV [Jindřich Vybíral], Vila Bruno Vogela, in: Jindřich Vybíral (ed.), Slavné vily Moravskoslezského kraje, Praha 2008, s. 98–99.