Okres

Gdy w połowie XVIII wieku Maria Teresa utraciła większość terytorium Śląska, Opawa zaczęła pełnić funkcję stolicy Śląska Austriackiego. Należała tym samym do grupy średnich stolic krajów koronnych, ściśle powiązanych politycznie, gospodarczo i kulturalnie z Wiedniem, który w drugiej połowie XIX wieku stał się metropolią o światowym znaczeniu. Wspomniana relacja odzwierciedlała się w przemianach lokalnej kultury architektonicznej, odpowiadających szerszym procesom zachodzącym w tej epoce, takim jak modernizacja, industrializacja i urbanizacja, a zarazem nacjonalizacja przestrzeni Europy Środkowej. Równolegle przebiegało kształtowanie się społeczeństwa obywatelskiego, a mianowicie stopniowy zanik dominującej roli arystokracji w przestrzeni publicznej i awans wyższych oraz średnich warstw mieszczańskich, któremu później towarzyszył wzrost znaczenia klasy robotniczej.
Transformacja architektoniczna Opawy rozgrywała się w obrębie historycznego centrum miasta, otoczonego parkami, z pasem budynków szkolnych i kulturalnych, reprezentacyjnych gmachów, pałaców i kamienic czynszowych. Znacząco zmieniały się także opawskie przedmieścia, zabudowywane nowymi typami obiektów i zespołów architektonicznych – szkołami, placówkami służby zdrowia, szpitalami, budynkami wojskowymi, elementami infrastruktury miejskiej, nowymi przestrzeniami publicznymi, a także obiektami związanymi z rozwojem mieszkalnictwa oraz transportu publicznego w postaci kolei i komunikacji miejskiej.
W przemianach tych uczestniczyło wielu architektów, budowniczych i projektantów, z których większość zdobyła wykształcenie w regionie, czyli na Morawach i Śląsku – bądź w Wiedniu. Działali tu zarówno architekci wiedeńscy (Ludwig Förster, Hubert Gessner, Franz Kachler, Alfred von Stutterheim, Ludwig Tischler), jak i osiedleni w Opawie (Viktor Bartel, Johann Kallita, Karl Köchlin, Adolf Müller i inni), a także liczni budowniczowie (August Bartel, Alois Geldner, Moritz Hartel, Josef Hruschka, Karl Kern mł., Hubert Kment, Julius Lundwall i inni) oraz miejski inżynier Eduard Labitzky. Ważną rolę odgrywał w tym kontekście urząd krajowy, miejski urząd budowlany, jak również prywatni przedsiębiorcy działający w dziedzinie architektury i budownictwa.
Dla większości z nich Wiedeń stanowił główne źródło inspiracji oraz miejsce kształcenia. W zakresie rozwoju stylistycznego, a zarazem w kontekście przemian społecznych i politycznych, monarchia naddunajska była kluczowym centrum dla kultury architektonicznej tego regionalnego ośrodka – zarówno w epoce historyzmu architektonicznego (romantycznego, surowego, późnego), jak i w związku z nadejściem moderny oraz powiązanej z nią secesji roślinnej i geometrycznej. Wiedeń odgrywał istotną rolę w środowisku opawskim także po roku 1918, kiedy zmieniła się pozycja Opawy, a wraz z nią dyskurs architektoniczny i sposób funkcjonowania ówczesnej twórczości.