Przebudowa poczty

O obiekcie

Obecny gmach administracyjny, o formach z pogranicza rondokubizmu i purystycznych tendencji modernizmu, powstał w latach 1924–⁠1929 w wyniku przebudowy starszego neorenesansowego budynku według projektu architekta Miloslava Kopřivy. W 1743 roku Maria Teresa poleciła utworzyć główny urząd pocztowy dla Śląska Austriackiego w Opawie. Początkowo urząd kilkukrotnie zmieniał lokalizację w obrębie miasta, od lat 40. XIX wieku do roku 1886 mieścił się w sąsiedztwie ratusza, na terenie dzisiejszej Slezanki. Następnie przeniesiono go do nowego, neorenesansowego gmachu przy ulicy Panská, wybudowanego dla potrzeb poczty w latach 1884–⁠1886 według projektu wiedeńskiego architekta Friedricha Setze (1837–⁠1907). Ta narożna nowa budowla była zwrócona symetryczną fasadą ze środkowym, trójosiowym ryzalitem w formie łuku triumfalnego ku wspomnianej ulicy, a wieńczył ją szczyt z zegarem i dach z kopułą. Ze względu na rosnącą częstotliwość korzystania z usług pocztowych państwo postanowiło przebudować budynek na początku lat 20. XX wieku. Projekt opracował brneński architekt Miloslav Kopřiva (1894–⁠1968), który połączył w nim formy stylu narodowego, czyli rondokubizmu, z ogólną koncepcją odwołującą się do purystycznego modernizmu. Kopřiva, po krótkim okresie pracy w administracji krajowej w Brnie na początku lat 20., rozpoczął samodzielną działalność. Projektował szczególnie dla mniejszych miejscowości na Morawach i Śląsku – szkoły, sale gimnastyczne czy gmachy administracyjne instytucji finansowych. W konkursowym projekcie rozbudowy Domu Krajowego w Brnie z 1923 roku zastosował podobne połączenie form rondokubistycznych i purystycznych. W opawskim projekcie z 1925 roku oraz w realizacji z lat 1927–⁠1929 jeszcze wyraźniej podkreślił powściągliwość przyjętego podejścia. W ukończonej pod koniec lat 20. realizacji rytmizował attyki nad drugim piętrem filarkami z segmentowymi głowicami, co stanowiło odniesienie do początków jego kariery i stylu narodowego. W budynku, zgodnie z wymaganiami urzędu pocztowego, nadbudowano jedno piętro, wyposażono go w większe otwory drzwiowe i okienne, „oczyszczono” elewacje oraz wnętrza, kładąc nacisk na prostotę ukształtowania bryły i układu przestrzennego, z wykorzystaniem konstrukcji żelbetowej i stalowej. W głównej fasadzie zachowano trójosiowy ryzalit, na którym w drugim piętrze umieszczono pięcioosiową, szerszą nadbudowę, dodatkowo akcentującą tę wejściową część gmachu. Podobny efekt uzyskano w narożu, gdzie zastosowano motyw cylindrycznego filara, a budynek zwieńczono nadbudowaną wieżą na poziomie attyki. Na parterze powiększono i przebudowano halę obsługi klientów, a w skrzydle bocznym umieszczono dwubiegową klatkę schodową. Tylny wjazd od ulicy U Pošty prowadził na prostokątny dziedziniec, który służył do załadunku i rozładunku pojazdów pocztowych. Przebudowę wykonała firma budowlana Františka Kolářa i Jana Rubego z Morawskiej Ostrawy, a metalowe elementy rzemiosła artystycznego wykonała prostějovska firma Vulkania. Budynek stał się nowoczesną dominantą ulicy Masarykova třída. W 2014 roku jednak czeska poczta zamknęła swój oddział przy wspomnianej ulicy i przeniosła usługi do nowego centrum handlowo-usługowego Breda & Weinstein. Obiekt następnie sprzedano prywatnemu inwestorowi. Obecny właściciel, spółka MG PHARMA s.r.o., realizuje projekt przebudowy budynku na potrzeby gabinetów lekarskich, mieszkań dla seniorów, kawiarni oraz salonu optycznego.


MSt

Literatura

  • Josef Gebauer – Pavel Šrámek, Náměstí a ulice města Opavy. Historický místopis, Opava 1990, s. 89–90.
  • Zdeněk Kudělka – Jindřich Chatrný (edd.), O nové Brno. Brněnská architektura 1919–⁠1939. Katalog stálé expozice Muzea města Brna I. Textová část, Brno 2000, s. 84–85.
  • Karel Müller – Pavel Šopák, Opava. Zmizelá Morava a Slezsko, Praha – Litomyšl 2010, s. 35 a obr. 45.
  • Romana Rosová – Martin Strakoš (eds.), Průvodce architekturou Opavy, Ostrava 2011, s. 171.
  • MS [Martin Strakoš], Poštovní a telegrafní úřad Opava 1, in: Petr Urlich (ed.), Slavné pošty Čech, Moravy a Slezska, Praha 2013, s. 189–190.
  • Jaroslav Štěpánek, Stavby poštovních budov v obvodu ředitelství pošt a telegrafů v Opavě v letech 1926–⁠1936, in: Technická práce na Ostravsku 1926–⁠1936, Moravská Ostrava 1936, s. 643.
  • Jindřich Vybíral, Opavská architektura v letech 1918–⁠1929, Časopis Slezského muzea, série B – vědy historické, 35, 1986, s. 175–176.