Biografia
Obiekty wybudowane przez budowniczych:
- domy mieszkalne, Englišova 1513/32, 1394/30, 1482/28, Opawa-Předměstí, lata 20. XX wieku
- dom Jana Hrbáča, Masařská 321/5, Opawa-Město, przed rokiem 1924 (wyburzono)
- dom mieszkalny z garażem Franza Ludwiga, Lepařova 1417/12, Opawa-Předměstí, 1926, dobudowa zakładu wulkanizacyjnego z biurem, 1930
- przebudowa szpitala św. Elżbiety Zakonu Rycerzy Niemieckich, Popská 222/11, Opawa-Město, 1928–1930
- dom Antona Görlicha, Gogolova 1572/13, Opawa-Předměstí, 1927–1928
- dom mieszkalny, Bartoníčkova 1644/5, Opawa-Předměstí, 1928
- dom Hedviki Rother, U Dubového mlýna 1706/9, Opawa-Předměstí, 1930
- własny dom bliźniak, Hany Kvapil 983/9, 1566/11, Opawa-Předměstí, 1928–1932 (wyburzono)
- przebudowa kawiarni letniej Niedermeyer, náměstí Svobody 495/4, Opawa-Město, 1931 (wyburzono)
- willa Hedviki Beran, Stratilova 1813/22, Opawa-Předměstí, 1932 (według projektu K. Fischera)
- remont domu, Krnovská 2035/4, Opawa-Předměstí, 1936 (wyburzono)
- przebudowa willi namiestnika rządu Rzeszy okręgu Opawa Fritza Zippeliusa, Rooseveltova 1234/34, Opawa-Předměstí, 1940
Karl Werner pochodził z okolic Rýmařova, a od 1906 roku działał w Opawie. Początkowo pracował tam w firmie budowlanej Migliarina, gdzie na przykład brał udział w projektowaniu ambulatorium przy szpitalu Zakonu Rycerzy Niemieckich przy ulicy Popská (1914). W 1916 roku założył własną firmę, która w latach 1916–1917 zajmowała się drobnymi adaptacjami dla Zakonu Rycerzy Niemieckich (szpital, szkoła, probostwo, klasztor żeński). Od 1922 roku wspólnikiem Wernera był Gustav Purde, który wcześniej był kierownikiem firmy betoniarskiej Ed. Ast & Co. w Splicie, w 1919 roku przeprowadził się do Opawy. Od 1938 roku był przewodniczącym związku zawodowego budowniczych w Opawie. Firma Werner & Purde miała swoją siedzibę początkowo przy ulicy Pásmo státní dráhy (obecnie Husova) 24, gdzie mieszkał Karl Werner (Gustav Purde mieszkał w sąsiednim domu pod nr 26). Od lat 30. firma miała siedzibę przy ulicy Hřbitovní (obecnie Hany Kvapilové) 9–11, w bliźniaku, który obaj architekci zaprojektowali dla siebie i w którym również mieszkali. Firma Werner & Purde posiadała szerokie portfolio – od obiektów technicznych (mosty, jazy itp.), przez budynki użyteczności publicznej, aż po domy mieszkalne, realizowała tym samym różnorodne projekty budynków dostosowane do oczekiwań inwestorów. Style budynków są przez to wyraźnie zróżnicowane – od dekoracyjnego neobiedermeieru, przez Heimatstil z rustykalnymi elementami, typowymi szczególnie dla wiejskiej architektury Sudetów, aż po racjonalny styl Nowej Rzeczowości. Pierwsze budynki projektowali w duchu neobiedermeieru, przykładem są tu dom Jana Hrbáča (Masařská 321/5, rozebrany), pawilon wystawowy w miejskim parku czy przebudowa letniej kawiarni Niedermeyera na placu Beethovena (obecnie náměstí Svobody). Styl Heimatstil zastosowali głównie w realizacjach poza Opawą, takich jak leśniczówka w Suché Rudné, młyn w Kyjovicach czy domy gminne w Andělskiej Hoře, ale też na przedmieściach Opawy – domy Antona Görlicha (Gogolova 1572/13, 1927–1928) i Hedviki Rother (U Dubového mlýna 1706/9, 1930). Warto wspomnieć również o konkursowych projektach domów mieszkalnych w Opawie z 1927 roku. Firma zdobyła wówczas wyróżnienie w kategorii domów dla urzędników (projekt „Klein aber mein”) oraz 3. miejsce w kategorii posiadłości wiejskich (projekt „Landluft”). Natomiast projekt kolonii mieszkaniowej przygotowano na konkurs Spółdzielni Budowlanych Zachodniego Śląska. Koncepcje charakteryzowały się dwuspadowymi dachami z lukarnami, zastosowaniem drewnianych okładzin, okiennic i narożnych wieżyczek. W projekcie własnego bliźniaka, jak również np. w projekcie remontu domu przy ulicy Krnovská 4 (1936), firma wykorzystała styl dekoracyjny. Pod koniec lat 20. zrealizowała też kilka budynków
czysto modernistycznych w stylu Nowej Rzeczowości – m.in. dom mieszkalny z garażem Franza Ludwiga (Lepařova 417/12, 1926) z późniejszą dobudową warsztatów wulkanizacyjnych i biur (1930, planowana rozbudowa warsztatu samochodowego z 1931 roku nie została zrealizowana), czy też szpital Zakonu Rycerzy Niemieckich (Popská 222/11, 1927–1928) – są to przykłady najlepszych projektów firmy Werner & Purde. W latach 1929–1931 firma wybudowała hotel uzdrowiskowy w Karlovej Studánce według projektu architekta Antona Köstlera. Po II wojnie światowej przedsiębiorstwo zostało znacjonalizowane, a dalsze losy obu budowniczych nie są znane – najprawdopodobniej zostali wysiedleni do Niemiec.
RR
Budowle zrealizowane poza Opawą
- Suchá Rudná, leśniczówka
- Kyjovice, młyn
- Andělská Hora čp. 186 a 203, domy gminne, lata 20. XX wieku
- Karlova Studánka čp. 1, Hotel uzdrowiskowy (dziś Libuše), 1929–1931 (projekt A. Köstlera)
Literatura
-
Romana Rosová – Martin Strakoš (eds.), Průvodce architekturou Opavy, Ostrava 2011, s. 334, 337.
-
Pavel Šopák, K činnosti opavské stavitelské firmy Karl Werner & Gustav Purde, in: Památkový ústav v Ostravě. Výroční zpráva 2000, Ostrava 2001, s. 89–92.
-
Pavel Šopák, Vzdálené ohlasy. Moderní architektura českého Slezska ve středoevropském kontextu 2, Opava 2014.
-
Jindřich Vybíral, Opavští architekti a stavitelé v letech 1918–1938, Časopis Slezského muzea, série B – vědy historické, 37, 1988, s. 258–265, zde s. 263.