Werner Karl, Purde Gustav

Biografia

Obiekty wybudowane przez budowniczych:
- domy mieszkalne, Englišova 1513/32, 1394/30, 1482/28, Opawa-Předměstí, lata 20. XX wieku
- dom Jana Hrbáča, Masařská 321/5, Opawa-Město, przed rokiem 1924 (wyburzono)
- dom mieszkalny z garażem Franza Ludwiga, Lepařova 1417/12, Opawa-Předměstí, 1926, dobudowa zakładu wulkanizacyjnego z biurem, 1930
- przebudowa szpitala św. Elżbiety Zakonu Rycerzy Niemieckich, Popská 222/11, Opawa-Město, 1928–⁠1930
- dom Antona Görlicha, Gogolova 1572/13, Opawa-Předměstí, 1927–⁠1928
- dom mieszkalny, Bartoníčkova 1644/5, Opawa-Předměstí, 1928
- dom Hedviki Rother, U Dubového mlýna 1706/9, Opawa-Předměstí, 1930
- własny dom bliźniak, Hany Kvapil 983/9, 1566/11, Opawa-Předměstí, 1928–⁠1932 (wyburzono)
- przebudowa kawiarni letniej Niedermeyer, náměstí Svobody 495/4, Opawa-Město, 1931 (wyburzono)
- willa Hedviki Beran, Stratilova 1813/22, Opawa-Předměstí, 1932 (według projektu K. Fischera)
- remont domu, Krnovská 2035/4, Opawa-Předměstí, 1936 (wyburzono)
- przebudowa willi namiestnika rządu Rzeszy okręgu Opawa Fritza Zippeliusa, Rooseveltova 1234/34, Opawa-Předměstí, 1940


Karl Werner pochodził z okolic Rýmařova, a od 1906 roku działał w Opawie. Początkowo pracował tam w firmie budowlanej Migliarina, gdzie na przykład brał udział w projektowaniu ambulatorium przy szpitalu Zakonu Rycerzy Niemieckich przy ulicy Popská (1914). W 1916 roku założył własną firmę, która w latach 1916–⁠1917 zajmowała się drobnymi adaptacjami dla Zakonu Rycerzy Niemieckich (szpital, szkoła, probostwo, klasztor żeński). Od 1922 roku wspólnikiem Wernera był Gustav Purde, który wcześniej był kierownikiem firmy betoniarskiej Ed. Ast & Co. w Splicie, w 1919 roku przeprowadził się do Opawy. Od 1938 roku był przewodniczącym związku zawodowego budowniczych w Opawie. Firma Werner & Purde miała swoją siedzibę początkowo przy ulicy Pásmo státní dráhy (obecnie Husova) 24, gdzie mieszkał Karl Werner (Gustav Purde mieszkał w sąsiednim domu pod nr 26). Od lat 30. firma miała siedzibę przy ulicy Hřbitovní (obecnie Hany Kvapilové) 9–11, w bliźniaku, który obaj architekci zaprojektowali dla siebie i w którym również mieszkali. Firma Werner & Purde posiadała szerokie portfolio – od obiektów technicznych (mosty, jazy itp.), przez budynki użyteczności publicznej, aż po domy mieszkalne, realizowała tym samym różnorodne projekty budynków dostosowane do oczekiwań inwestorów. Style budynków są przez to wyraźnie zróżnicowane – od dekoracyjnego neobiedermeieru, przez Heimatstil z rustykalnymi elementami, typowymi szczególnie dla wiejskiej architektury Sudetów, aż po racjonalny styl Nowej Rzeczowości. Pierwsze budynki projektowali w duchu neobiedermeieru, przykładem są tu dom Jana Hrbáča (Masařská 321/5, rozebrany), pawilon wystawowy w miejskim parku czy przebudowa letniej kawiarni Niedermeyera na placu Beethovena (obecnie náměstí Svobody). Styl Heimatstil zastosowali głównie w realizacjach poza Opawą, takich jak leśniczówka w Suché Rudné, młyn w Kyjovicach czy domy gminne w Andělskiej Hoře, ale też na przedmieściach Opawy – domy Antona Görlicha (Gogolova 1572/13, 1927–⁠1928) i Hedviki Rother (U Dubového mlýna 1706/9, 1930). Warto wspomnieć również o konkursowych projektach domów mieszkalnych w Opawie z 1927 roku. Firma zdobyła wówczas wyróżnienie w kategorii domów dla urzędników (projekt „Klein aber mein”) oraz 3. miejsce w kategorii posiadłości wiejskich (projekt „Landluft”). Natomiast projekt kolonii mieszkaniowej przygotowano na konkurs Spółdzielni Budowlanych Zachodniego Śląska. Koncepcje charakteryzowały się dwuspadowymi dachami z lukarnami, zastosowaniem drewnianych okładzin, okiennic i narożnych wieżyczek. W projekcie własnego bliźniaka, jak również np. w projekcie remontu domu przy ulicy Krnovská 4 (1936), firma wykorzystała styl dekoracyjny. Pod koniec lat 20. zrealizowała też kilka budynków
czysto modernistycznych w stylu Nowej Rzeczowości – m.in. dom mieszkalny z garażem Franza Ludwiga (Lepařova 417/12, 1926) z późniejszą dobudową warsztatów wulkanizacyjnych i biur (1930, planowana rozbudowa warsztatu samochodowego z 1931 roku nie została zrealizowana), czy też szpital Zakonu Rycerzy Niemieckich (Popská 222/11, 1927–⁠1928) – są to przykłady najlepszych projektów firmy Werner & Purde. W latach 1929–⁠1931 firma wybudowała hotel uzdrowiskowy w Karlovej Studánce według projektu architekta Antona Köstlera. Po II wojnie światowej przedsiębiorstwo zostało znacjonalizowane, a dalsze losy obu budowniczych nie są znane – najprawdopodobniej zostali wysiedleni do Niemiec.

 

RR

Budowle zrealizowane poza Opawą

- Suchá Rudná, leśniczówka
- Kyjovice, młyn
- Andělská Hora čp. 186 a 203, domy gminne, lata 20. XX wieku
- Karlova Studánka čp. 1, Hotel uzdrowiskowy (dziś Libuše), 1929–⁠1931 (projekt A. Köstlera)

Literatura

  • Romana Rosová – Martin Strakoš (eds.), Průvodce architekturou Opavy, Ostrava 2011, s. 334, 337.
  • Pavel Šopák, K činnosti opavské stavitelské firmy Karl Werner & Gustav Purde, in: Památkový ústav v Ostravě. Výroční zpráva 2000, Ostrava 2001, s. 89–92.
  • Pavel Šopák, Vzdálené ohlasy. Moderní architektura českého Slezska ve středoevropském kontextu 2, Opava 2014.
  • Jindřich Vybíral, Opavští architekti a stavitelé v letech 1918–⁠1938, Časopis Slezského muzea, série B – vědy historické, 37, 1988, s. 258–265, zde s. 263.