O obiekcie
Opieka nad pacjentami chorymi psychicznie stała się wraz z nadejściem nowej ery istotną częścią medycyny. Zaczęto dopuszczać, że osoba chora psychicznie również ma prawo do opieki w przyjaznym otoczeniu, które sprzyja leczeniu. Powstawały lecznice i zakłady oparte na zasadzie układu pawilonowego. Opawski zakład dla umysłowo chorych, a właściwie jego najstarsza część, został wzniesiony na południowo-zachodnim krańcu miasta w latach 1886–1889 według projektu Waldemara Osterloffa. Ta część została zaprojektowana w stylu neorenesansowym, z naciskiem na racjonalny układ urbanistyczny. Składało się na nią 12 pawilonów rozmieszczonych lustrzanie (sześć po prawej stronie dla mężczyzn i sześć po lewej stronie dla kobiet), ponadto budynek administracyjny o charakterze pałacowym przy wejściu, kaplica, pralnia, kuchnia i pawilon zakaźny. Budynki rozmieszczono w ogrodzie o parkowym charakterze, a teren połączono z sąsiednim szpitalem krajowym. W latach 1907–1914 przeprowadzono rozbudowę kompleksu według projektu Adolfa Müllera. Zakład powiększono w kierunku północno-zachodnim o pawilon przytułku dla mężczyzn (nr XVIII), pawilony dla nerwowo chorych i mężczyzn (nr XIX, XX, XXI), pawilon zakaźny i kuchnię. Tą rozbudową poluzowano dotychczasowy ściśle symetryczny układ, lecz podział na część męską i żeńską nadal był zachowany. Jako ostatni, w latach 1926 i 1927, wzniesiono pawilon dla nerwowo chorych (nr XXII) w najdalej na północ wysuniętej części kompleksu ówczesnego Śląskiego Zakładu Leczenia Chorób Nerwowych według projektu Krajowego Urzędu Budowlanego, a właściwie jego architekta Karla Gottwalda. Ten zaprojektował pawilon w stylu tradycjonalistycznym z elementami niemieckiego regionalizmu (Heimatstil). Jednopiętrowy budynek z dachem czterospadowym ma rzut w kształcie litery L. Skrzydła posiadają boczne płaskie ryzality, a wyraźniej z bryły budynku wysuwa się wieloboczny ryzalit klatki schodowej z głównym wejściem, zwieńczony daszkiem w kształcie ostrosłupa. Elewacje podzielone są pionowymi, cofniętymi ramami, w które wkomponowano prostokątne, a w elewacji frontowej głównego skrzydła – półkoliście zamknięte okna. Ryzalit wejściowy jest dwutraktowy, z poprzecznym korytarzem oddzielającym również dwutraktowe główne skrzydło, którego szeroki korytarz zaprojektowano jednocześnie jako miejsce pobytu dziennego. Skrzydło boczne jest trójtraktowe. Planowano wzniesienie jeszcze drugiego, lustrzanie zaprojektowanego pawilonu, jednak względy finansowe oraz likwidacja Ziemi Śląskiej (tj. jej włączenie do nowo utworzonej Ziemi Morawsko-Śląskiej) uniemożliwiły realizację tego zamierzenia.
RR
